Van nationaal hitteplan naar nierhitteplan

Het is al een tijdje flink warm in Nederland, maar deze week loopt de temperatuur nog verder op. Voor veel mensen is dit niet prettig, maar voor mensen met een chronische ziekte kan het helemaal lastig zijn. Extreem warm weer kan extra vermoeidheid, concentratieproblemen, duizeligheid en hoofdpijn veroorzaken. In ernstige situaties kan door uitdroging ook kramp, misselijkheid, uitputting, flauwte of zelfs bewusteloosheid optreden.

Om kwetsbare groepen tegen extreme hitte te beschermen, worden er vanuit de overheid maatregelen genomen wanneer tropische temperaturen dreigen, door middel van het zogenaamde Nationale Hitteplan. Met een nierziekte is het sowieso belangrijk extra goed op te letten tijdens de hitte, alleen zijn de adviezen van het Nationale Hitteplan hierbij niet altijd geschikt. Zo kunt u het advies om met warm weer elk uur een glas water extra te drinken bij een nierziekte vaak maar beter niet opvolgen! Bij een verminderde nierwerking heeft u kans dat u dit extra vocht maar moeilijk kwijt raakt en kan het zich ophopen in uw lichaam, met een verhoogde bloeddruk, oedeem of extra benauwdheid als gevolg. Maar te weinig drinken is natuurlijk ook een risico.. Wat te doen?

Ik deel met u een nierhitteplan in 8 tips:

1) Let op signalen van uw lichaam

Als eerste is het belangrijk goed op signalen van uw lichaam te letten. Het eerste seintje dat een lichaam geeft als er een vochttekort is, en er dus risico op uitdroging is, is een dorstgevoel of een droge mond en tong. Als er niet genoeg vochtopname is om het verlies van vocht aan te vullen, treden verdere uitdrogingsverschijnselen op. U merkt hierbij dat uw huid minder elastisch wordt. Test dit maar eens door met uw duim en wijsvinger de huid op uw arm vast te pakken: normaal gesproken hoort de huid hierna automatisch terug te veren. Dit verschijnsel wordt veroorzaakt doordat het vocht dat zich in de lichaamsweefsels bevindt (bijvoorbeeld in uw huid), zoveel mogelijk terugstroomt naar de bloedbaan om hier genoeg volume te behouden en om te proberen de bloeddruk zoveel mogelijk op peil houden. Gaat de uitdroging verder dan drogen de weefsels uit, waardoor ze krimpen en steeds slechter gaan functioneren. De hersenen kunnen heel slecht tegen uitdroging. Na hoofdpijn is ook verwardheid een belangrijk symptoom van uitdroging. Ook zal uw bloeddruk steeds lager worden, omdat er onvoldoende vocht in uw lichaam is.

2) Drink met mate

Voor nierpatiënten die niet dialyseren en voldoende kunnen plassen is het bij extreme warmte aan te raden meer te drinken dan gebruikelijk. Controleer hierbij zelf of u geen vocht gaat vasthouden of dat u juist uitdroogt. Een praktische manier om dit in de gaten te houden is door uw gewicht te controleren op de weegschaal. Weegt u zwaarder dan gebruikelijk en heeft u tevens opgezwollen enkels of bent u benauwd? Drink dan liever niet extra en neem contact op met uw arts. Heeft u een lager gewicht dan normaal, dan is de kans groot dat u meer vocht bent kwijtgeraakt door (overmatig) transpireren. Dan is het dus raadzaam om meer te drinken. Een opvallend donkere kleur van de urine kan ook een aanwijzing voor uitdroging zijn.

Heeft u een vochtbeperking? Dan kunt u bij deze hoge temperaturen ook best iets meer vocht gebruiken. Denk hierbij aan 250 ml (liefst in twee kleine glaasjes verdeeld ) per dag. Overleg bij gebruik van plasmedicatie en laxeermiddelen met uw arts of het nodig is om tijdens de hitte tijdelijk iets in de dosering aan te passen. Indien u dialyseert kunt u in overleg met uw nefroloog eventueel ook wat minder vocht onttrekken dan normaal. Als dialyserende kunt u via uw streefgewicht controleren of er sprake is van uitdroging. Als u bij begin van de dialyse onder uw streefgewicht zit, overleg dan met uw behandelaar of u tijdelijk wat meer kunt drinken.

3) Blijf zuinig met zout

Met warm weer wordt vaak geadviseerd om meer zout te eten, door bijvoorbeeld een glas bouillon te drinken of toch maar wat zout op het eten te strooien. De logica is dat je met warm weer veel vocht verliest en zout dit vocht vast houdt. Dit lijkt een waterdichte redenering, maar toch klopt het hierbij niet. Hoewel zout inderdaad vocht vasthoudt, heb je niet méér zout nodig als je veel transpireert. Als je tijdens de hitte gewoon kunt eten en je verder ook geen verhoogde verliezen hebt als gevolg van bijvoorbeeld diarree of braken, wordt dat verlies vanzelf weer aangevuld. En daarbij: zoute producten verergeren ook weer dorstgevoel.

4) Gebruik friszure producten

Friszure voedingsmiddelen helpen uw mond minder droog te maken. Dit komt omdat friszure producten zorgen voor een toename van dun speeksel in uw mondholte. Eet bijvoorbeeld wat schijfjes appel, tomaat, een augurk of wat zilveruitjes. Ook een schijfje citroen of limoen in een glas water is absoluut meer dorstlessend dan een glas zoete frisdrank.

5) Drink liever (lauw)warme dranken dan ijskoude

Hoewel u waarschijnlijk geneigd bent zo koud mogelijke dranken te gebruiken als u het warm heeft, kunt u bij zeer hoge buitentemperatuur juist beter minder gekoelde tot (lauw)warme dranken gebruiken. IJskoude dranken hebben juist een averechts effect bij hitte: het laat de lichaamstemperatuur tijdelijk dalen, wat wordt waargenomen door de 'thermostaat' in de hersenstam. Deze 'thermostaat' zorgt ervoor dat de lichaamstemperatuur weer gaat stijgen, met als gevolg dat u het weer extra warm krijgt. Door lauwwarme (kruiden)thee te drinken gebeurt het tegenovergestelde. De warmte van de thee zorgt voor een tijdelijke verhoging van de lichaamstemperatuur. Daar reageert het lichaam op door snel de ‘thermostaat’ lager te zetten.

6) Voorkom voedselinfecties

Een simpele infectie met braken en diarree kan bij hitte flinke uitdroging veroorzaken. Zeker voor wie een transplantatie heeft ondergaan, is het zeer belangrijk dit risico te voorkomen. Door de afweer onderdrukkende medicijnen, bent u namelijk extra gevoelig voor een infectie.

Houd er rekening mee dat door de hitte voedsel sneller bederft. Bij een temperatuur van 20°C delen bacteriën zich om de twintig minuten: ze nemen dus heel snel in aantal toe! Bewaar bederfelijke etenswaren daarom niet te lang buiten de koeling en leg ze na gebruik snel terug. Controleer ook de temperatuur in uw koelkast: deze moet rond de 4 graden Celcius zijn. Neem een koeltas of koelbox mee als u boodschappen doet, zodat u gekoelde etenswaren ook weer snel kunt terug koelen. Lees verder de adviezen van het Voedingscentrum eens terug over veilig omgaan met voeding, om de kans op een voedselinfectie zo klein mogelijk te maken.

7) Houd niet alleen uw hoofd koel, maar ook uw huis

Houd uw huis zo koel mogelijk. Probeer de zon buiten te houden door lamellen en gordijnen dicht te houden en deuren en ramen te sluiten. Zo gauw de zon onder is, kunnen deze weer open om de iets afgekoelde lucht binnen te laten. Schakel elektrische apparaten zoals tv, lampen en computer zo veel mogelijk uit, want ook deze geven warmte af. Uitzondering hierbij is een ventilator om een verkoelende luchtstroom te creëren, maar richt deze niet te dicht op u zelf. Zorg dat u fris kunt slapen. Ventileer de slaapkamer in de avonduren goed, zonder dat het tocht. Maak gezicht, hals en polsen nat. Neem een niet te koude douche, een voetenbadje, leg een natte handdoek in de nek of bespuit uzelf met de plantenspuit. Of hou zoals één van mijn patiënten het hoofd ook letterlijk heel koel: leg uw kussen overdag een paar uur in de diepvries. Hij slaapt er heerlijk op!

8) Houd niet alleen uw hoofd en huis koel, maar ook uw medicatie

Lees op de bijsluiter het bewaaradvies. Staat er niets over beschreven, dan kunt u het middel het beste bewaren in een droge kast, waar het niet warmer wordt dan 25 graden. Staat er wel een bewaarvoorschrift op uw medicatie, volg deze dan op. Bewaar medicatie niet in de badkamer; hier wordt het sowieso te vochtig en zijn er teveel temperatuurschommelingen. Laat medicijnen niet in een warme auto liggen. Als u onderweg bent, bewaar medicijnen dan niet in uw broekzak, maar in een tas. Heeft u twijfels over het bewaren van bepaalde medicijnen, bel dan uw apotheek voor specifiek advies.

Heeft u nog aanvullende tips? Ik lees ze graag in de reacties!